Alacak Nasıl Tahsil edilebilir? İcra Hukuku Hakkında Genel Bilgiler
İcra hukuku nedir?
Borçlarını rızayla yerine getirmeyen borçlular için alacaklıların kendi kendilerine alacaklarını tahsil etmeleri mümkün değildir. Çünkü her ne kadar sözleşme yapmak kural olarak tarafların özgür iradelerine bırakılmışsa da, sözleşmeden doğan borcun ifası da aynı şekilde kural olarak borçlunun özgür iradesine bırakılmıştır. Yani kural olarak borcun ifası rızai olmalıdır. Fakat ola ki borçlu borcunu ifa etmeye yanaşmazsa bu durum alacaklıları doğrudan mağdur edebilecektir. Bu sebeple hukuk düzeni alacaklıya da alacağına kavuşabilmesi adına bir takım yollar öngörmelidir. Nitekim icra hukuku; temelinde edimini ifa etmeyen borçlu karşısında alacaklının hukuk düzeni içerisinde gidebileceği imkanları barından bir hukuk dalıdır. Lakin bu yollar tanınırken yalnızca alacaklının değil, borçlunun da menfaatleri göz önünde tutulmuş, adeta bir menfaatler terazisi oluşturulmaya çalışılmıştır.Borcunu ödemeyen borçludan alacağımı nasıl tahsil edebilirim?
Borcunu ödemeye yanaşmayan borçlu karşısında alacaklının kendi eliyle alacağına kavuşabilmesinin mümkün olmadığını belirtmiştik. Bunun sebebi hukuk devletinin gereği olarak hukuk düzenimizin "ihkak-ı hakkı" kati surette reddetmesidir. Bu anlamda alacaklının alacağına kavuşabilmesi için kabaca şu şekilde bir yol izlemesi gerekir: öncelikle alacaklı devletten alacağını talep etmesini ister ve gerekli masrafları yatırır, borçlunun borca yetecek kadar malı cebri icra yoluyla haczedilir ve satışa çıkarılır, satılan maldan elde edilen paranın borca yetecek kadar kısmı alacaklıya ödenir, haksızlık durumuna göre takip masrafları da tahsil edilir, geri kalanı borçluya iade edilir.Borcunu ödemeyen kişi hapse girebilir mi?
Hukuk sistemimizde borçlunun sadece malvarlığı ile sorumluluğu kabul edilmiştir. Bu nedenle borcunu ödemeyen kişinin hürriyetinin kısıtlanması, yani hapse girmesi mümkün değildir.Taraf takip işlemi nedir, icra takip işlemi nedir?
İcra hukukunda takip işlemleri taraf ve icra takip işlemi olarak ikiye ayrılır. Taraf takip işlemleri adı üstünde tarafların (özellikle alacaklının) takip işlemlerinin yapılması için gereken işlemlerdir. Takip talebi, haciz talebi vs. bunlara örnek olarak verilebilir. İcra takip işlemleri ise icra organları tarafından takibin alacaklı lehine ilerlemesini sağlayan, adeta alacaklıyı alacağına yaklaştıran işlemlerdir. İcra takip işlemleri sadece borçluya yönelik yapılan ve borçlunun hukuki durumunu etkileyen işlemleri kapsar. Mesela ödeme emri bir icra takip işlemi iken borçlunun mallarının satışı sonrası elde edilen paraların paylaştırılması bir icra takip işlemi olmayacaktır, zira borçluya yönelik yapılan bir işlem değildir. İcra takip işlemlerinin bahsedilen şartlarda olması gerektiğine dikkat edilmelidir. Çünkü İcra ve İflas kanunu bu işlemleri özel bir hukuki statüye bağlamaktadır.İcra takibinin aşamaları nelerdir?
Her alacaklı kendi alacağına kavuşabilmek adına takip talebinde bulunmalıdır. Takip talebi her zaman icra dairesinde yapılır. Yani alacaklının dava açmadan alacağına kavuşabilmesi için mutlaka yolunun icra dairesine düşmesi gerekir. Burada takip talebinde zorunlu yerlerin doldurulması gerekir. Özellikle borçluya ait bilgilerin mutlaka eksiksiz ve doğru bir şekilde doldurulması gerektiğine dikkat edilmelidir. İcra dairesi talebinizi alır ve borçluya ödeme emri çıkartır. Borçlu ödeme emrine itiraz etmezse takip kesinleşir ve talep üzerine borçlunun borca yetecek kadar malı haczedilir, daha sonra artırma suretiyle satışa çıkarılır. Alacaklının doğrudan haczedilen malı edinmesi hukuk düzenimizce yasaklanmıştır. Bu sebeple alacaklı ancak satılan mal üzerinden gelen parayı edinebilecektir. Eğer borçlunun borcuna yetecek kadar malı yoksa bu durumda alacaklıya “borç ödemeden aciz belgesi” verilir. Bu belgenin işlevi ilerleyen yazılarımızda anlatılacaktır.Dava açmadan alacağımı nasıl tahsil edebilirim?
Dava açmaksızın alacağını tahsil etmek isteyen alacaklı sadece “ilamsız takip” yoluna gidebilecektir. İlamsız takip ise sadece para alacakları için mümkündür. Yani bir malın teslimi, çocuk teslimi gibi konular için ilamsız takip yolunun kullanılabilmesi mümkün değildir. Para alacağı kavramından anlaşılması gereken ise nakit paradır, zira altın para, gümüş para veya tarihi eser niteliğindeki paralar bu kapsamda değerlendirilemez.Belgesiz - senetsiz icra takibi açmak mümkün mü?
Mümkündür. Yukarıda bahsedilen “ilamsız takip” yolu kullanılarak alacaklı elinde hiçbir belge / senet olmaksızın alacağını takip edebilecektir. Lakin kendisine ödeme emri gönderilen borçlu bu ödeme emrine itiraz ederse alacaklının genel mahkemelerden itirazın iptalini talep etmesi gerekecektir. Bunu talep ederken ise kanunun istediği düzeyde delilleri göstermekle mükelleftir. Şu husus da göz önünde tutulmalıdır ki alacaklı her para alacağı için ilamsız takip yoluna gidemeyebilir. Özellikle İcra ve İflas Kanunu madde 42/2’de Türk idaresi ve yabancı devletler aleyhine ilamsız takip yapılamayacağı belirtilmiştir. Bunlar aleyhine sadece “ilamlı takip” yoluna gidilebilir.Elimde mahkeme kararı var, ilamsız icra yoluna gidebilir miyim?
Öğreti ve uygulamada ilama dayalı para alacakları için ilamsız takip yoluna gitmenin Türk Medeni Kanununun 2. maddesinde belirtilen “hakkın kötüye kullanılması” teşkil ettiği kabul edilmiştir. Bu sebeple elinde mahkeme kararı olan kişi sadece “ilamlı takip” yoluna gidebilecektir.İlamsız takip (diğer adıyla ilamsız icra) çeşitleri nelerdir?
Uyarı! Bu İnternet sitesindeki bilgiler yalnızca yol gösterici nitelikte genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Bu sitedeki bilgilerin güvenilir kaynaklardan alınması hususunda azami gayret gösterilmiştir. Yine de verilen bilgilerle yetinmeyip, profesyonel hukuki danışmanlık hizmeti almanızı tavsiye ederiz. Bununla birlikte Cezakarar.blogspot.com ve yazarları herhangi bir yanlışlık veya eksiklikten veya bu bilgilerin kullanımından doğan sonuçlardan sorumlu tutulamaz. Sitede yer alan makalelerin tümü izin alınmaksızın tamamen veya kısmen kullanılamaz.
Buraya tıklayarak İcra Hukuku Başlangıç kategorisindeki diğer tüm makaleleri okuyabilirsiniz.