Tebligat nasıl yapılır? Usulsüz tebligat nedir? Tebellüğe Elverişli Kişiler?

Tebligat nedir? Tebligat yapılması zorunlu mudur?

İcra işlemlerinin yürütülmesi için yegane koşullardan biri, taraflara yapılmış ve yapılacak işlemleri belirten usulüne uygun tebligat çıkarılmasıdır. Bu anlamda tebligat olarak belirtilen şey taraflara usulüne uygun olarak yazılı bildirim yapılması denilebilir. Ayrıca kanunun taraflar açısından zorunlu kıldığı sürelerin başlaması da tarafa usulüne uygun tebligat yapılıp yapılmadığına bağlanmıştır. Nitekim tebligat konusu 2673 sayılı Tebligat Kanunu’nda ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.



Tebligat ne şekilde yapılır?

Tebligat mutlaka imza karşılığında yapılır, mazbata ile belgelendirilir. Bu anlamda tebligatın üç geçerlilik koşulu olduğunu söyleyebiliriz:

1) Tebligat yetkili tebliğ memurunca yapılmalıdır.

2) Tebligat kanunda gösterilen tebliğ biçimlerinden biriyle yapılmalı ve mutlaka belgelendirilmelidir.

3) Tebligat yetkili kişiye yapılmalıdır. Lakin yetkili kişiye yapılamamış olsa bile muhatap bir şekilde içerikten eksiksiz olarak haberdar edilmişse tebligat geçerli sayılacaktır.

Tebligat ne zaman yapılabilir?

Tebligat kural olarak mesai gün ve saatleri içerisinde yapılabilir. Lakin bu zorunlu değildir. Şöyle ki; Tebligat Kanunu madde 33 uyarınca resmi ve adli tatilde, hatta gece vakti de tebligat yapılması mümkündür.

Tebligat nasıl yapılır?

Tebligat posta yoluyla, memur aracılığıyla, doğrudan doğruya veya ilan yoluyla yapılabilir. Ayrıca kendine elektronik tebligat yapılmasını isteyen kişiye vereceği elverişli bir e-posta ile tebligat yapılması mümkündür. Bazı kişilere ise elektronik tebligat yapılması kanun gereği zorunlu kılınmıştır. Örneğin 2019 itibariyle her avukatın elektronik tebligat (KEP) kullanması zorunlu hale gelmiştir. Elektronik yolla gönderilen tebligat muhataba ulaştığı tarihin beşinci günü yapılmış sayılacaktır.

Tebligat hangi adrese yapılır?

1) Tebligat kişinin bilinen son adresine yapılır. Ancak ilgili kişi başka yerde de tebligatı kabul edebilir, mesela tebligat memuruyla iş çıkışında karşılaşan muhatap tebligatı kabul edebilir.

2) Bilinen son adresi tebliğe elverişli değilse veya muhatap orda bulunamadıysa adres kayıt sistemindeki adrese tebligat çıkarılır. Kesinlikle unutulmamalıdır ki bilinen son adrese tebligat yapılmadan adres kayıt sistemindeki adrese tebligat çıkarılması usulsüz tebligat teşkil edecek ve şikayet yolu ile usulsüzlüğü tespit ettirilebilecektir.

3) Eğer kişi adres kayıt sistemindeki yerinde de bulunamamışsa, başka adrese gitmeye gerek yoktur. Bu durumda fiiliyatta 21’e göre tebligat olarak isim almış olan Tebligat Kanunu 21. madde devreye girecektir.

Uygulamada 21’e göre tebligat olarak bilinen tebligat türü ne anlama gelmektedir?

Bu uygulama ismini Tebligat Kanunu madde 21’den almaktadır. Bu tebligat türüne göre kişinin bilinen veya adres kayıt sisteminde mevcut olan bir adresi vardır. Lakin kişi adreste oturmamakta veya kendisine gelen tebligatı kabul etmemektedir (tebellüğden imtina etmektedir). Tebliğ memuru tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya memurlarına imza karşılığında teslim eder ve ihbarnameyi muhatabın adreste gösterilen kapısına yapıştırır. Bu durumda tebliğe konu ihbarnamenin muhatabın kapısına yapıştırıldığı tarih tebliğ tarihi sayılacaktır.

Adreste bulunmama halinde tebliğ olunacak kişiye durumun haber verilmesini de mümkün oldukça en yakın komşulardan birine, varsa yönetici veya kapıcıya da bildirilir. Gösterilen adres muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi olup, muhatap o adreste hiç oturmamış, o adresten sürekli olarak ayrılmış veya muhatap tebellüğe imtina etmiş ise bu durumda tebliğ memurunun haber verme yükümlülüğü kalkar.

Tebligatın muhatabı geçici olarak adresinde bulunmadığı öğrenilmişse nasıl bir yol izlenir?

Muhatap bazen hastalık, iş, gezi gibi sebeplerle geçici olarak adresinde bulunamayabilir. Tebliğ çıkarılan adreste kendisine tebliğ edilebilecek birileri varsa ve bu kişi muhatabın geçici olarak başka bir yere gittiğini bildiriyorsa bu kişiye tebligat yapılması mümkündür ve hatta bu durumda doğrudan 21’e göre tebligat prosedürünün izlenmesi usulsüz tebligat teşkil edecektir. Lakin şu hususa dikkat edilmelidir ki kendisine tebligat yapılacak kişi ancak kanunda sayılan kişilerden biri olmalıdır ve bu kişiler tebellüğe mecbur tutulmuştur. Bu kişilere tebligat yapıldığında, tebliğden ancak 15 gün sonra tebligat yapılmış sayılacaktır. Eğer kendisine tebliğ edilebilecek kişi tebellüğden imtina ederse, asıl muhatabın tebellüğden imtina ettiği sonucu doğacak ve 21’e göre tebligat prosedürü uygulanacaktır.

Tebligatın yapılabileceği kişiler kimlerdir?

Tebligat yapılacak kişinin fiil ehliyeti olmalı, ya da yasal temsilcisine yapılmalıdır. İstisnai olarak bir meslek veya sanatla uğraşan küçük ve kısıtlılara yapılan tebligat geçerlidir. Muhataba ulaşılamaması durumunda muhatapla ilgili kişiye yapılan tebligat geçerlidir. Bunun olabilmesi için tebliğ edilecek kişinin görünüş olarak 18'den küçük olmaması, ehliyetsiz gibi durmaması, tebliğe konu dava veya takipte hasım veya hasım yakını olmaması gerekir. İlgili kişiler kanunda sayılmış olup, yazımızın devamında bu kişilere değinilecektir.

Aynı konutta oturan kişiye tebligat yapılabilir mi?

Muhatabın konutta bulunmadığı hallerde aynı konutta yaşayan kişilere veya müstahdemlere yapılan tebligat geçerlidir. Bir noktaya dikkat çekmek gerekir; aynı binada ve hatta karşı dairede otursa dahi komşuya yapılan tebligat usulsüzdür. Bu komşunun muhatabın anne-babası, kardeşi, çocuğu vs. olması tebligatın geçerli olacağı anlamına gelmemektedir. Belli bir yerde sürekli olarak meslek veya sanatlarını icra edenlere yapılacak tebligat, bu kişilerin işyerlerindeki memur veya müstahdemlerine de yapılabilir.

Vekilin takip ettiği işlerde tebligat kime yapılır?

Vekille yürütülen işlerde tebligat vekile veya yardımcılarına yapılmalıdır. Bu ihtimalde asile yapılan tebligat geçersizdir. Lakin yemin, isticvap gibi kişiye sıkı sıkıya bağlı işlerde tebligat asile yapılmalıdır. Birden çok vekil ile takip edilen işlerde tebligatın vekillerden birine yapılması yeterlidir. Birden çok vekile tebligat yapılmışsa ilk tebligat yapılan vekile dair tebliğ tarihi baz alınacaktır. Yazının başında belirttiğimiz tebliğ yapılabilecek zamana dair kanun burada bir istisna getirmektedir. Şöyle ki avukat tarafından takip edilen işlerde tebligatların resmi gün ve çalışma saatleri içerisinde yapılması zorunludur. Ayrıca şu hususa dikkat çekmek gerekir: muhatabın vekalet verdiği bir vekilinin olması her zaman için tebligatın vekile yapılacağı sonucunu doğurmaz, zira asilin o dava-takip için vekili tutup tutmadığı re'sen araştırmalıdır.

Tutuklu veya hükümlü kişilere tebligat yapılabilir mi? Bu kişilere nasıl tebligat yapılır?

Tutuklu veya hükümlü kişilere yapılacak tebligat doğrudan kendilerine (cezaevi müdürü veya memuru aracılığıyla) yapılır. Lakin 1 yıldan fazla hüküm giymiş hükümlüler için tebligatın yasal temsilciye yapılması zorunludur.



Askerlere nasıl tebligat yapılır?

Tebligatın muhatabı erat ise bu kişinin en yakın üstüne tebligat yapılır yapılır. Erat dışındaki askerlere ise doğrudan kendilerine yapılır. Erat dışındaki kişilere yapılacak tebligatta muhatap bulunamazsa; üstüne veya subayına tebligat yapılabilir.

Şirket, dernek, vakıf gibi tüzel kişilere nasıl tebligat yapılır?

Tüzel kişilerde tebliğe muhatap kişi yetkili temsilcilerdir. Temsilcinin birden fazla olduğu durumlarda bu kişilerden birine tebligat yapılması yeterlidir. Tüzel kişiler adına tebliğ yapılacak kimseler işyerinde değilse onların yerine oradaki memur ve müstahdemlerine tebliğ edilebilir. Öncelikli olarak tebellüğe yetkilendirilmiş biri aranmalıdır, bulunamazsa en yukarıdan başlayarak tebellüğe elverişli memur ve müstahdemlere bakılmalıdır.

Herkesin rahatça giremeyeceği yerlerde nasıl tebligat yapılır?

Otel, hastane, tedavi evi, fabrika, okul, yurt vs. rahatça girilemeyen yerlerde bu yerlerin yöneticisine veya muhatabın bulunduğu kısmın sorumlusuna yapılan tebligat geçerlidir.

Tebligat yapılacak kişinin adresi bilinmiyor ve adres kayıt sisteminde de adresi görünmüyorsa nasıl bir yol izlenir?

Eğer kişinin adres kayıt sisteminde hiçbir adres belirtilmemiş ise öncelikle detaylı bir adres araştırması yapılmalıdır. Adres araştırması yapıldıktan sonra gene de hiçbir adrese ulaşım sağlanamamışsa ilanen tebligat yoluna gidilecektir. Burada dikkat edilmesi gereken bir husus vardır. Adres kayıt sisteminde doğru olmasa da bir adres varsa adres araştırması yapılmayacaktır.

İlanen tebligat nedir? Hangi durumlarda ilanen tebligat gerekir?

Adresi bilinmeyen, adres kayıt sisteminde de adresi gözükmeyen kişilere ilanen tebligat yapılacağını söylemiştik. Bu prosedürün son çare olduğu unutulmamalıdır. Tüzel kişilerin adreslerinin sicil ve resmi kayıtlarda belirli olması sebebiyle adreslerinin meçhul olduğundan bahsetmek güçtür, ancak resmi kayıtlarda adresin belirtilmesi gözden kaçmışsa ilanen tebligat yapılabilir. Günümüzde de bunun çok zor bir ihtimal olacağı kabul edilebilir. Bu yola başvurulmadan önce adres araştırması yapılmalıdır. Adresin meçhul olması mahalle-köy muhtarına şerh verdirilmek suretiyle saptanır. Soruşturma geniş çaplı yapılmalı, öncelikle resmi ve özel kurumlardaki kayıtlara başvurulmalıdır. Her şeye rağmen adres saptanamazsa, adres meçhul sayılır.

İlanen tebligat nasıl yapılır?

İlan en uygun gazetede ve basın ilan kurumunca elektronik ortamda yapılmalıdır. Ayrıca 1 ay boyunca tebliği çıkaran merciide herkesin kolayca görebileceği bir yere asılır. Tebligatın bir örneği de tebliği çıkaran mahkeme divanhanesine asılmalı, memurca tebliğ evrakına işlenmelidir. Merci gerekirse ikinci defa ilan yapılmasına karar verebilir. Bu durunda ikinci ilan da aynı usulde yapılır ve iki ilan arasında en az bir hafta süre bulundurulur. İkinci ilan gerekirse yabancı gazetelerde de yaptırılabilir. Tebligat giderleri peşin veya gider tam net değilse avans olarak ilgiliden alınır, daha sonra mahsubu yapılarak bakiyesi geri verilir.

İlanen tebligatta tebliğ tarihi olarak hangi gün baz alınır?

İlanen tebliğ, son ilan tarihinden 7 gün sonra yapılmış sayılır. Tebliğ yaptıran merci daha uzun bir süre belirleyebilir ancak bu süre 15 günü geçemez.

Şirketler, dernekler gibi tüzel kişiler için tebligat hangi adrese yapılmalıdır?

Tüzel kişilerde de ilk başta bilinen son adrese tebligat yapılmalıdır; bu kişilerin kurucu sözleşmelerindeki ve resmi kayıtlardaki adresleri esas alınır. Gerçek kişilerde Tebligat Kanununun 21.maddesi gereği tebliğ memuru muhatabın neden yerinde bulunmadığını ve tevziat saatinden sonra adrese dönüp dönmeyeceğini araştırması gerekirken, tüzel kişilerde böyle bir zorunluluk olmadığına dikkat edilmelidir.

Uygulamada 35’e göre tebligat olarak bilinen tebligat türü ne anlama gelmektedir?

Bu uygulama ismini Tebligat Kanunu madde 35’ten almaktadır. Şöyle ki; kendisine veya adresine kanunun gösterdiği usullere göre tebliğ yapılmış olan kimse adresini değiştirmiş ise yeni adresini hemen tebliğ çıkaran yargı merciine bildirmelidir. Aksi takdirde ihbar eski adresine yapıştırılır. Öyleyse 35’e göre tebligat; daha önce kendisine tebligat yapılmış kişinin adresini değiştirmesi ve bu adresin yargı merciine bildirilmemesini ifade eder. Bu durum sadece gerçek kişiler için geçerlidir. Tüzel kişilerin merkez adresi değiştirildiğinde bu adreslerin doğrudan resmi kayıtlara ve kurucu sözleşmelerine geçirilmesi sebebiyle, bunlara çıkarılan tebligatlar her zaman resmi kayıtlarda geçen adresine yapılır. Yani tebliğe görevli memur her zaman resmi kaynaklardan adres araştırması yapmakla yükümlüdür. 35’e göre tebligat şu şekilde yapılır; kişinin eski adresindeki binanın kapısına tebliğe konu evrakın bir örneği yapıştırılır, bir örnek de yargı mercinin divanhanesine asılır. Bu hususlar tebliğ memuru tarafından tebligata işlenir. Unutulmamalıdır ki öngörülen bu işlemlerden birinin bile eksik yapılması, o tebligatın usulsüz olacağı sonucunu doğuracaktır.

Yabancı ülkeye tebligat çıkarılabilir mi? Yabancı ülkeye nasıl tebligat çıkarılabilir?

Yabancı ülkedeki Türk vatandaşları için Türkiye siyasi memuru veya konsolosunca aracı olmaksızın tebligat yapılabilir. Yani Adalet Bakanlığının devreye girmesi gerekmez. Yabancı ülkedeki yabancılar için ise yabancı ülkenin yetkili makamının aracılığıyla yapılması zorunludur. Bu halde tebligat iki veya çok taraflı sözleşmeler veya uluslararası adli yardımlaşma ilkelerine göre yerine getirilir. Bu durumda Adalet Bakanlığı devreye girmelidir. Muhataba tebliğ edildiği belgelenen tebligattan sonra, tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde Türkiye Büyükelçiliği-Konsolosluğuna başvurulmazsa 30. günün bitiminde tebligat yapılmış sayılır. Kişi tebellüğden kaçınmışsa buna dair düzenlenen tutanak tarihinde tebligat yapılmış sayılacaktır.

Usulsüz tebligat nedir? Nasıl ispatlanabilir? Tebligatın hukuka aykırılığını nasıl ileri sürebilirim?

Tebligat kurallarına en ince ayrıntısına kadar uyulmalıdır. Usulsüzlük iddiası her türlü delille ispatlanabilir. Lakin tutanak bir devlet memurunca düzenlendiğinden tutanağın aksi ancak aynı güçte ve tutanağa denk yazılı belgeyle ispat edilebilir. Usulsüz tebligat, yapılmamış sayılır. Lakin tebligat usulsüz olsa bile muhatap içeriğini öğrenmişse tebligat geçerli kabul edilir. Muhatabın tebligat içeriğini öğrendiği tarih tebliğ tarihi sayılır. Bu konuda muhatabın beyanı ise gerçek kabul edilir. Bu ifadenin iki sonucu vardır. Birincisi; muhatap içeriği öğrenmedim diyorsa, aksi ispatlanamaz. İkinci olarak da muhatap hangi tarihte öğrendim diyorsa, o tarihin aksi ispatlanamaz. Mamafih, en geç muhatabın tebligatın usulsüzlüğünü öne sürdüğü tarih tebliğ tarihi sayılacaktır.

Uygulamada usulsüz tebligatın gecikmiş itiraz ile sıkça karıştırıldığını görüyoruz. Öncelikle bu ikisinin farklı kurumlar olduğuna, gecikmiş itirazın İcra ve İflas Kanunu hükümlerine tabi olduğuna dikkat edilmelidir. Gecikmiş itirazda tebligat usulüne uygun yapılmış, muhatap engel nedeniyle süresi içinde itiraz etmemiştir. Bu durumda muhatap engelin kalktığı andan itibaren 3 gün içerisinde gecikmesinin haklılığını delillendirerek icra mahkemesine bildirmek zorundadır. (İcra mahkemesi inceleme bitene kadar takibin tatiline karar verebilir, haklı görülürse takip durur.) Usulsüz tebligatta ise hakim tebligatın usulsüz yapıldığını saptadığında öğrenme tarihine göre tebliğ tarihini düzeltir. Lakin usulsüz tebligat durumunda muhatap yanlışlıkla gecikmiş itiraz yoluna gitse bile bu durum sonuca etkili olmaz, çünkü zaten hukuki nitelendirmeyi hakim re’sen yapmalıdır. Bu sebeple muhatap hak kaybı yaşamayacaktır.

Uyarı! Bu İnternet sitesindeki bilgiler yalnızca yol gösterici nitelikte genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Bu sitedeki bilgilerin güvenilir kaynaklardan alınması hususunda azami gayret gösterilmiştir. Yine de verilen bilgilerle yetinmeyip, profesyonel hukuki danışmanlık hizmeti almanızı tavsiye ederiz. Bununla birlikte Cezakarar.blogspot.com ve yazarları herhangi bir yanlışlık veya eksiklikten veya bu bilgilerin kullanımından doğan sonuçlardan sorumlu tutulamaz. Sitede yer alan makalelerin tümü izin alınmaksızın tamamen veya kısmen kullanılamaz.